Fancoil kapasite hesabı nedir?
Fancoil kapasite hesabı, bir mahalin ısıl ihtiyacını, mahalde kullanılacak fancoil adedine bölerek her cihazdan beklenen kapasiteyi ve su debisini bulma işlemidir. Fancoil; içinden sıcak veya soğuk su geçen bir serpantin ile oda havasını bu serpantinin üzerinden geçiren bir fandan oluşan terminal ünitesidir. Merkezi chiller ya da ısı pompasıyla beslenen otel, ofis, hastane ve konutlarda yaygın kullanılır. Kaset, gizli tavan, döşeme ve duvar tipleri aynı çalışma prensibine sahiptir; fark montaj biçimi ve hava dağıtımındadır.
Fancoil kapasitesi nasıl hesaplanır? Adım adım
Süreç beş adımdan oluşur. Önce mahalin soğutma yükü belirlenir; bunun için soğutma yükü hesabı aracını kullanabilirsiniz. İkinci adımda mahalde kaç cihaz kullanılacağına karar verilir. Üçüncü adımda yük cihaz sayısına bölünerek her fancoilin karşılaması gereken kapasite bulunur (Qfcu = Q / n). Dördüncü adımda su rejimine göre debi hesaplanır. Beşinci adımda katalogdan, kapasitesi bu değeri karşılayan ama çok da büyük olmayan modeller seçilir.
Su debisi ṁ = Qfcu / (1,163 × ΔT) bağıntısıyla bulunur. 1,163 katsayısı suyun özgül ısısından (4,186 kJ/kgK) ve yoğunluğundan türer ve kW’ı m³/h’e çevirir. Bulunan debi, boru çapı ve pompa seçiminin girdisidir; boru çapı hesabı ve su debisi hesabı araçlarıyla devam edebilirsiniz.
Fancoil adedi kapasiteyi nasıl değiştirir?
Aynı 7 kW’lık mahal için cihaz adedine göre fancoil başına kapasite ve araçta aranan en yüksek kapasite şöyledir: 1 cihazda 7,00 kW (en çok 9,10 kW); 2 cihazda 3,50 kW (en çok 4,55 kW); 3 cihazda 2,33 kW (en çok 3,03 kW); 4 cihazda 1,75 kW (en çok 2,28 kW). Cihaz sayısı arttıkça birim kapasite düşer, hava mahalde daha dengeli dağılır ve bir cihaz arızalandığında sistem tamamen devre dışı kalmaz.
Tek büyük cihaz maliyet ve montaj kolaylığı sağlar; ancak geniş ya da uzun mahallerde hava erişimi zayıf kalır, soğuk-sıcak bölgeler oluşabilir. Uzun koridorlu ofislerde ve otel odalarında genellikle her bölge için ayrı cihaz tercih edilir.
Su sıcaklık farkı ve debi ilişkisi
Soğutma devresinde en yaygın rejim 7/12 °C’dir, yani ΔT = 5 K. Cihaz başına 3,5 kW için debi ΔT’ye göre şöyle değişir: ΔT = 4 K için 0,752 m³/h; ΔT = 5 K için 0,602 m³/h; ΔT = 6 K için 0,502 m³/h. Sıcaklık farkı küçüldükçe debi artar; boru çapı, vana ve pompa gücü büyür. Sıcaklık farkı büyüdükçe debi azalır ama serpantin ortalama sıcaklığı yükselir ve kapasite düşebilir.
Katalog kapasiteleri belirli bir su rejimi, hava giriş sıcaklığı ve fan hızı için verilir. Rejimi değiştirirseniz kapasiteyi katalog düzeltme tablosundan yeniden kontrol edin. Hidronik dengeleme için her fancoil koluna uygun bir ayar vanası eklenmesi, hesaplanan debinin sahada gerçekten sağlanmasını kolaylaştırır.
Toplam kapasite, duyulur kapasite ve ısıtma kapasitesi
Fancoil katalogları soğutma kapasitesini “toplam” ve “duyulur” olarak ayrı verir. Toplam kapasite, duyulur kapasite ile havanın nemini alan gizli kapasitenin toplamıdır. Mahalin duyulur yükü cihazın duyulur kapasitesini aşıyorsa toplam kapasite yeterli görünse bile oda sıcak kalır. Araç, cihaz başına gereken toplam kapasiteyi aramada kullanır; seçimi tamamlarken katalogdaki duyulur değeri de mahalin duyulur yüküyle karşılaştırın.
Kapasiteler hangi koşulda ölçüldüğüne göre değişir. Kanallı cihazlarda dış statik basınç arttıkça fan debisi ve kapasite düşer; bu araçtaki kapasite alanı 30 Pa statik basınçtaki toplam soğutma değeridir. Isıtma kapasitesi ise soğutmadan farklıdır ve su sıcaklığına bağlıdır; ısıtma için ısı kaybı hesabı sonucunu cihazın katalogdaki ısıtma kapasitesiyle karşılaştırın.
Fancoil tipleri: kaset, gizli tavan, döşeme ve duvar
Kaset tipi fancoiller tavan içine yerleşir ve havayı dört yöne ya da iki yöne üfler; ofis, mağaza ve açık plan alanlarda dengeli dağılım sağlar. Gizli tavan tipleri kanal ve menfezle çalışır, mahalde yalnızca üfleme ve emiş ızgarası görünür. Döşeme ve kabinli tipler pencere altı ve duvar önü gibi yerlerde otel odası, hastane ve konut uygulamalarında kullanılır. Duvar tipleri ise mevcut binalara kolay montaj sunar.
Tip seçimi kapasiteyi değiştirmez ama hava dağılımını ve montaj yöntemini belirler. EC fanlı modeller düşük hızlarda daha az elektrik tüketir ve kademesiz hız kontrolüne olanak verir. Uygun tipleri ve stok durumlarını aşağıdaki önerilen ürünlerden inceleyebilirsiniz.
2 borulu ve 4 borulu fancoil farkı, bağlantı yönü
2 borulu sistemde cihaz tek bir seri devreden beslenir; mevsime göre ya sıcak ya soğuk su akar. 4 borulu sistemde soğutma ve ısıtma için ayrı serpantinler ve ayrı boru hatları vardır, böylece aynı binanın farklı bölgelerinde aynı anda ısıtma ve soğutma yapılabilir. İlk yatırım maliyeti yüksektir, konfor ve esneklik daha iyidir.
Bağlantı yönü, su borularının cihazın hangi tarafından geldiğini belirtir. Şaftın veya boru güzergâhının konumuna göre sol ya da sağ seçilir. Doğru yön seçimi montajda ek dirsek ve kaybı azaltır. Fark etmiyorsa “fark etmez” seçeneğiyle her iki yönü birden listeleyebilirsiniz.
Fancoil seçerken sık yapılan hatalar
En sık hata kapasiteyi katalogdaki koşuldan bağımsız karşılaştırmaktır; 7/12 °C ile 9/14 °C rejiminde aynı cihazın kapasitesi farklıdır. İkinci hata duyulur yükü atlayıp yalnızca toplam kapasiteye bakmaktır. Üçüncü hata yüksek hızdaki kapasiteyi esas almaktır: gürültü kriteri olan odalarda cihaz orta ya da düşük hızda çalışacağından o hızdaki kapasite kullanılmalıdır. Dördüncü hata yoğuşma suyu drenajını ihmal etmektir; soğutmada her cihazın eğimli bir drenaj hattı olmalıdır.
Örnek hesap: 7 kW’lık mahal, 2 fancoil
- Girdiler: toplam soğutma ihtiyacı 7 kW, fancoil adedi 2, 2 borulu sistem, su ΔT = 5 K (7/12 °C).
- Cihaz başına kapasite: 7 / 2 = 3,50 kW.
- Arama aralığı: 3,50 kW ile 3,50 × 1,3 = 4,55 kW arasındaki toplam soğutma kapasiteli cihazlar listelenir.
- Su debisi: 3,50 / (1,163 × 5) = 0,602 m³/h; iki cihaz için toplam 1,204 m³/h.
- BTU/h karşılığı cihaz başına 11.942 BTU/h’dır.